Site Mahallesi (Ümraniye, İstanbul) sınırlarında faaliyet gösteren hurdacılar, kullanılmayan metal atıkları toplayarak ekonomiye kazandırır. Hurdacılık, işlevini yitirmiş eski metal eşya ve benzeri atıkların belirli bir bedel karşılığında toplanıp geri dönüşüm sürecine dahil edilmesi işidir. Bu metinde “hurda” denilince yalnızca metalik hurda çeşitleri (demir-çelik, bakır, alüminyum vb.) kastedilecek; akü, motor parçaları veya beyaz eşya hurdası gibi kategoriler kapsam dışı tutulacaktır. Ümraniye’de, özellikle sanayi bölgelerine yakın olan Site Mahallesi ve çevresinde hurdacılık önemli bir yere sahiptir. Örneğin Eymen Hurda Geri Dönüşüm gibi firmalar, Hizmet Bölgesi listelerinde “Site Hurdacı” ifadesiyle Site Mahallesi’ne verdikleri hurdacılık hizmetini duyurmaktadır. Bu tür hizmetler, mahalle sakinlerinin metal hurdalarını hızlı ve güvenilir şekilde değerlendirmelerini sağlar. Hurdacılar, evler, işyerleri ve şantiyelerden çıkan metal atıkları toplamakla kalmaz, gerektiğinde hurdaları yerinden söküp alarak geri dönüşüm zincirine dahil ederler.
Hurdacılık Nedir?
Hurdacılık, işlevini yitirmiş; kullanılamayan eski metal, kağıt, plastik, cam gibi malzemelerin belirli bir bedelle toplanıp, çevre ve geri dönüşüm protokollerine uygun şekilde yeniden kullanılabilir hale getirilmesi sürecidir. Genel olarak hurdacılar, çöpler arasından rastgele topladıkları hurdalardan çok, sanayi kuruluşları, inşaat sahaları ve bireysel satıcılardan hurda satın alır. Toplanan hurda malzemeler ilk etapta hurdacı işletmelerinin depolarında (veya açık sahalarında) biriktirilir; miktar yeterli olunca temizlenip ayrıştırılarak geri dönüşüm tesislerine sevk edilir. Geri dönüşüm tesislerinde hurda metaller kendi türlerine göre (demir/çelik, bakır, alüminyum vb.) ayrıştırılıp işlenir, böylece hammaddelere dönüşerek yeniden sanayiye kazandırılır. Hurdacılar ayrıca kağıt veya plastik hurdası gibi diğer atıkları da değerlendirebilir; ancak bu yazıda ağırlıklı olarak metal hurdalar üzerinde durulacaktır. Metallerin geri dönüştürülebilirlik özelliği çok yüksektir, bu da hurdacılığı ekonomik ve çevresel açıdan cazip kılar.
Ümraniye Site Mahallesi’nde Hurdacılık
Ümraniye ilçesi, İstanbul’un hızla sanayileşen ve nüfus yoğunluğu artan bölgelerindendir. Site Mahallesi de bu dinamik içinde yer aldığından, hurdacı hizmetlerine olan talep yüksektir. Bölgede faaliyet gösteren hurdacı firmaları, başta imalathaneler, fabrikalar ve inşaat şantiyelerinden çıkan metal hurdaları toplar. Örneğin Eymen Hurda Geri Dönüşüm, Ümraniye’de hizmet veren birçok hurdacı arasında en bilinenlerinden biridir ve “Site Hurdacı” ibaresiyle Site Mahallesi’ne de hizmet verdiğini belirtmektedir. Bu firmalar, Ümraniye sınırlarında hızlı erişim sağlamak için şubelere veya ekipmanlarına yatırım yapar. Ümraniye hurdacı firmalarının genel bir özelliği, özellikle sanayi kuruluşları ve inşaat sahalarından çıkan demir-çelik, alüminyum ve bakır hurdalarına yönelmeleridir. Dolayısıyla Site Mahallesi’nde de inşaat atıkları (donatı demiri, paslanmaz kaplama demiri vb.), fabrika hurdaları ve inşaat malzemeleri hurdası sıklıkla hurdacılara satılır. Hurdacılar, bu hurdaları yerinde inceleyip değerlerini belirleyerek alım yapar; müşteriye de böylece elindeki metal atıklardan gelir elde etme imkanı doğar.
Hurda Metal Çeşitleri
Hurda kategorileri arasında demir-çelik hurdaları ve demir dışı metaller (Bakır, Alüminyum, Pirinç vb.) öne çıkar. Aşağıdaki alt bölümlerde bu ana kategorileri ele alıyoruz:
- Demir-Çelik Hurda (Ferrometal Hurdalar): Bu gruptaki hurdalar inşaat demiri, DKP sac kesimleri, ekstradan (alaşımsız) saclar ve döküm demir parçaları gibi demir içerikli malzemelerden oluşur. Örneğin inşaatlardan çıkan paslanmazlık değeri düşük donatı demiri ve kaynaksız çelik sac kırpıntıları hurdacıların en çok topladığı ürünlerdir.
Şekil: Hurdacılık sahasında biriken demir/çelik hurda parçaları. Demir tipi hurdalar (inşaat demiri, sac kırpıntıları vb.) hurdacılar için temel girdiyi oluşturur. - Bakır Hurdası: Yüksek değeri sebebiyle bakır hurda; elektrik kabloları, borular, radyatör levhaları gibi alanlardan çıkar. Özellikle soyulmuş bakır kablo hurdası hurdacıların tercih ettiği bir çeşittir.
Şekil: Hurda bakır kablo ve tel parçaları. Bakır, en değerli hurdalar arasındadır ve hurda kablo biçiminde sıkça hurdacılara sunulur. - Alüminyum Hurdası: Hafif metal hurdalardan biri olan alüminyum, doğrama profilleri, otomotiv parçaları (jant vb.) ve beyaz eşya aksamlarından elde edilir. Özellikle pürüzsüz yüzeye sahip ısıtıcı petekleri ve döküm parçalardaki alüminyum hurdalar değer kazanır.
- Diğer Demir Dışı Metaller: Bu kategori; pirinç (sarı hurda), çinko, kurşun, krom ve nikel gibi metallerden oluşur. Örneğin su borularındaki kalay (hurda lehim), eski akülerden elde edilen kurşun hurdası veya tesisat demirlerinde bulunan çinko kaplamalar hurdacıların dikkate aldığı diğer metal hurdalar arasındadır. Bu metaller de özelliklerini koruyarak tekrar tekrar geri dönüştürülebilir. Dolayısıyla hurdacılar, işletmelerden veya tesisatlardan çıkan bu farklı metal hurdaları da alarak ekonomiye katkı sağlar. (Not: Altın, gümüş gibi değerli metaller ise genelde hurdacı pazarında değil kuyum sektörü tarafından toplanır.)
Hurda metaller genel olarak demirli (ferro) ve demirsiz (non-ferro) olarak sınıflandırılır. Demir-çelik hurdalar, düşük maliyeti ve yaygınlığı ile öne çıkarken, bakır gibi demirsiz hurdalar ağırlıklı olarak sanayi çekirdeği sağlar. Her tür metal uygun işleme tabi tutularak yeniden hammadde haline getirilebilir.
Hurdacı Hizmetleri ve İşleyiş Süreci
Hurdacılar, sattığınız metal hurdaları değerlendirmek için çeşitli hizmetler sunar. Genel olarak hurdacı hizmetleri şunlardır:
- Hurda Toplama ve Nakliye: Hurdacılar, birikmiş hurdalarınızı almak için adresinize kadar gelebilir. Tonajı yüksek hurdalar için kamyon veya konteyner hizmeti sağlayarak sanayi, fabrika veya büyük inşaat şantiyesinden hurda taşırlar. Bazı hurdacılar şantiyeden veya fabrika sahasından düzenli hurda toplama hizmeti sunar (tonajlı hurda alımı).
- Demir-Çelik ve İnşaat Hurda Sökümü: Eski binalardaki demir merdiven, çatı sistemleri veya inşaat demiri gibi hurdaların sökümünü yaparlar. Örneğin, eski yangın merdivenleri veya demir korkuluklar hurdacılar tarafından güvenle sökülüp hurdacıya teslim edilebilir. Aynı şekilde, fabrika makineleri veya çelik konstrüksiyon parçaları yıkılarak hurdaya dönüştürülür. Bu tür yıkım/söküm işlemleri hurdacı ekiplerince profesyonelce planlanır.
- Ayrıştırma ve İşleme: Hurdacı deposunda toplanan hammaddeler, cinslerine göre ayrılır. Demirli hurdalar mıknatısla ayrıştırılır, bakır/alüminyum gibi metallerden izolasyon veya diğer kirletici malzemeler temizlenir. Temizlenen hurdalar, geri dönüşüm tesislerine sevk edilmek üzere uygun boyuta getirilir. Örneğin büyük parçalar preslenip balya haline getirilebilir, daha küçük parçalar elle veya makineyle ayrıştırılabilir.
- Hızlı Fiyat Teklifi ve Ekspertiz: Modern hurdacılar, iletişimi kolaylaştırmak için WhatsApp veya telefon üzerinden ücretsiz fiyat teklifi alımı sunar. Eymen Hurda gibi firmalar, hurdalarınızın fotoğraflarını göndererek 7/24 fiyat teklifi sunar veya ücretsiz eksper göndererek hurdalarınızı yerinde inceleyip değerini belirler. Bu sayede hurda satışı hızlı ve şeffaf bir şekilde gerçekleşir.
- Ödeme ve Belge Düzenleme: İşlem sonunda hurdacı, fiyatı onaylanan hurdayı tarttıktan sonra nakit ödeme yapar. Sektörde fiyatlar sıkça değiştiğinden ödemenin nakit yapılması tercih edilir. Ayrıca büyük miktarlı hurda alımlarında, alıcı ve satıcı kimlik bilgileri alınır, fatura veya hurda alım formu düzenlenir. Resmi lisans ve kâğıt düzenlemeleri, hurdacının yasal faaliyette olduğunu gösterir. Lisanslı hurdacılar, Çevre Bakanlığı izinlerine uygun çalışarak hurda alım-satımı yapar.
Bu süreçler sayesinde hurdalarınız ekonomik değere dönüşür. Hurdacı deposunda biriken hurda, yeterli düzeye ulaştığında geri dönüşüm tesisine sevk edilir. Geri dönüşüm tesisinde hurdalar, kalite kontrol ve yeniden eritme aşamalarından geçer; örneğin hurda demir, ilk şekline uygun çelik ürünlere dönüştürülür. Böylece metal atıklar, çevreye zarar vermekten kurtularak yeni ürünlerin hammaddesi olur.
Hurdacılığın Ekonomik ve Çevresel Önemi
Metal hurdaların geri dönüşümü, çevresel sürdürülebilirlik ve ekonomi açısından kritik faydalar sağlar. Metaller doğal kaynaklardan çıkarılırken yüksek enerji harcanır; ancak geri dönüşümle aynı metal daha az enerjiyle üretilebilir. Örneğin bakır veya alüminyum geri dönüştürüldüğünde yeni madde üretimine kıyasla çok daha az enerji tüketilir ve sera gazı emisyonu azalır. Bu sebeple hurdacılık, doğal kaynak tüketimini azaltır ve karbondioksit salımını düşürür.
Türkiye’de metal hurda kullanımı da hayli yüksektir. Dünyada çelik üretiminin yaklaşık %40’ı geri dönüştürülmüş hurdadan sağlanırken, Türkiye’de bu oran %42 civarındadır. Yani ülkemizde üretilen ham çeliğin neredeyse yarısı hurdadan gelmektedir. Bu durum, ham madde ithalatını azaltmakta ve yerli sanayiye kaynak sağlamaktadır. Öte yandan, geri dönüşüm sektörü büyüyerek ulusal ekonomiye önemli katma değer yaratır. 2023’te Geri Dönüşümcüler ve Geri Kazanımcılar Derneği (GEKADER) verilerine göre, geri dönüşüm sektörü 51,7 milyon ton atığı yeniden ekonomiye kazandırmış ve bunun sonucunda 100 milyar TL değerinde ekonomik katkı sağlamıştır. Hurdacılar da bu zincirin önemli bir halkasıdır; topladıkları metal hurdaları tesislere sunarak çevreye verdiği zarar kadar ciddi bir ekonomik kazanç da elde ederler.
Özetle, hurdacılık hem hane ve işyerlerine ek gelir imkanı sunar hem de ülke ekonomisi ve çevre için değerli bir kaynağı yeniden kullanıma kazandırır. Hurda metaller, özelliklerini kaybetmeden defalarca geri dönüştürülebilen kıymetli materyallerdir. Bu nedenle Site Mahallesi’ndeki hurdacılık faaliyeti de hem bölge ekonomisine hem de sürdürülebilir çevre hedeflerine katkı sağlar.
Hurda Fiyatları ve Piyasa Dinamikleri
Hurda fiyatları, dünya piyasalarındaki metal fiyatlarına, döviz kurlarına ve arz-talep dengesine bağlı olarak sürekli dalgalanır. Örneğin bakır ve alüminyum global hammadde fiyatlarıyla paralel olarak TL karşısında belirlenir. Bu nedenle hurdacılar piyasayı yakından takip eder; fiyatlar haftalık, günlük hatta bazen saatlik olarak değişebildiği için hurda alım-satımlarında genellikle nakit ödeme tercih edilir. Hurda satıcısı olarak siz de en iyi fiyatı almak için birkaç farklı hurdacıdan teklif alabilirsiniz. Firmalar genellikle malın türüne ve ağırlığına göre teklifte bulunur. Örneğin bir hurdacı DkP sac hurdasını, bir diğeri dökme demir hurdasını farklı fiyatlandırabilir.
Güncel fiyatları öğrenmenin en pratik yolu, hurdacılardan doğrudan bilgi almaktır. Birçok hurdacı web sitelerinde veya sosyal medya hesaplarında kilogram bazlı hurda metal fiyatları listeler. Ayrıca WhatsApp gibi iletişim kanalları üzerinden hurdanızın fotoğrafını göndererek ön fiyat alabilirsiniz. Eymen Hurda gibi şirketler, hurdalarınızın fotoğrafını göndererek hızlıca fiyat teklifi sunulduğunu belirtmektedir. Ücretsiz yerinde ekspertiz imkanı sunanlar bile vardır; böylece hurdacılar hurdalarınızın gerçek miktarını ve kalitesini yerinde belirleyerek en doğru ödemeyi yapar.
Hurda piyasasında fiyatlamayı etkileyen diğer faktörler arasında hurdanın temizliği, karışık hurda oranı ve teslimat miktarı sayılabilir. Temiz, talaşsız ve tek cins hurda daha yüksek fiyattan alınır. Karışık hurda veya atık içeren hurda ise işlem maliyetini artırdığından bir miktar indirimli fiyatlanabilir. Ayrıca tonaj arttıkça kg başına fiyat düşse de büyük hacimli hurdalar toplu alım indirimiyle değerlendirilebilir. Sonuçta, hurdacılığın finansal boyutu da piyasa dinamiklerinin bilinmesiyle kârlı hale gelir.
Hurdacı Seçimi ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
Hurdacı seçerken güvenilir ve lisanslı bir firma tercih etmek önemlidir. Lisanslı hurdacılar, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı izinlerine uygun çalışır ve yasal gereklilikleri yerine getirir. Hurda alım-satım işlemlerinde müşteriden kimlik bilgileri ve satılan malın cinsi gibi kayıtlar tutulur; bu kayıtlar yasal zorunluluk olup hem satıcıyı hem de alıcıyı korur. Hurdacının resmi faturası veya hurda alım belgesi düzenlemesini talep etmek hakkınız vardır. Ayrıca, hurdalarınızın tartımının belediye onaylı kantarlarda yapılmasına özen gösterin. Resmi kantarda tartım, ileride çıkabilecek anlaşmazlıklarda sağlam belge sağlar.
Diğer bir önemli nokta da hurdanın sağlık ve güvenlik şartlarıdır. Keskin uçlu veya ağır hurdaların taşınması iş güvenliği riski içerir; bu yüzden hurdacıların gerekli iş güvenliği önlemlerini aldığından emin olun. Sanayi alanlarında hurda topluyorsanız iş makineleri ve personelin donanımlı olması gerekir. Ayrıca hırsızlık amaçlı alımlar bazen yapılabildiğinden hurdanın size ait olduğunu kanıtlayacak belgeleri hazır bulundurun. Hurda alışverişi sırasında acele karar vermeyin, fiyat karşılaştırması yapın ve şüpheli görünen tekliflerden kaçının. Sonuç olarak, işi sonuna kadar hukuki ve resmi normlara uygun yapan hurdacılarla çalışmak, hem zarar etmenizi önler hem de çevreyi koruyacak geri dönüşüm işlemlerinin sağlıklı yürütülmesini sağlar.