Esenevler Hurdacı | Ümraniye Esenevler Hurdacılık

Esenevler, İstanbul Anadolu Yakası’nda Ümraniye ilçesine bağlı yoğun yerleşim bir mahallesidir. Yaklaşık 26.000 nüfusu bulunur. Bu bölgede faaliyet gösteren hurdacılar, kullanılmayan metalik hurda malzemelerin toplanarak ekonomiye kazandırılmasında rol oynar. Hurda, ilk bakışta işe yaramayan bir atık gibi görünse de geri dönüştürülebilen, yeniden kullanılabilen ve yüksek ekonomik değere sahip bir kaynaktır. Hurdacılık sektörü, çevrenin korunması, sürdürülebilir üretim ve sanayiye hammadde sağlaması açısından stratejik öneme sahiptir. Örneğin Türkiye, 2024 yılında 20,09 milyon ton demir hurdası ithal etmiş; bu da ülkemizde hurda malzemeye olan talebin büyüklüğünü göstermektedir.

Esenevler Mahallesi ve Hurdacılık

Esenevler Mahallesi, Ümraniye ilçesinin Anadolu Yakası’nda yer alır ve Marmara Bölgesi’nin bir parçasıdır. Bölgedeki sanayi ve konut alanlarının yoğunluğu, hurda toplama işinin de canlılığını artırır. İstanbul gibi büyük sanayi merkezlerinde hurdacılık faaliyetleri yaygındır. Örneğin TÜİK verilerine göre, İstanbul demir-çelik endüstrisi için ham madde temininde hurdayı aktif şekilde kullanır. Esenevler’deki hurdacılar, yakın çevrelerinde biriken demir, çelik, bakır, alüminyum gibi metalleri alarak hem çevreye katkı hem de ekonomik değer kazandırır.

Hurda Nedir? Temel Kavramlar

Hurda, kullanım ömrünü tamamlamış veya üretim sürecinden arta kalan malzeme parçalarıdır. Örneğin bir otomobil fabrikasında kalan çelik talaşı, inşaat sırasında kesilen demir parçaları veya evlerden çıkarılan kablo artıklarının tümü hurda sayılır. Hurda metaller, geri dönüştürülebilir değerli atıklardır. Her bir ton hurda demir veya çelik, yeni cevher madeni çıkarmaya kıyasla çok daha az enerjiyle yeniden üretilebilir. Sahadan toplanan hurdalar, eritilerek veya işlenerek yeniden hammadde haline getirilir. Bu süreç, doğal kaynak kullanımını önemli ölçüde azaltır ve atık miktarını düşürür.

Hurda Metallerin Özellikleri

Hurda metaller, iki ana kategoriye ayrılır: Demirli metaller (manyetik olanlar) ve demir dışı metaller (manyetik olmayanlar). Demirli hurdalar genellikle demir ve karbon çelikten oluşur; mıknatısa yapışırlar. Örneğin, araç gövdeleri, inşaat demirleri, kapılar veya çelik raflar demirli hurdalara örnektir. Bu hurdaların tonu, miktarına göre ciddi değer oluşturabilir ancak demir dışı metallere göre daha ucuzdur. Demir dışı hurdalar ise elektrik kabloları, motor bobinleri, çatı kaplamaları, alüminyum talaşlar gibi bakır, alüminyum, paslanmaz çelik, pirinç (sarı), bronz, çinko, kalay, kurşun, nikel, kobalt gibi metalleri içerir. Demir dışı metaller hurda piyasasında daha yüksek fiyatlıdır; örneğin bakır hurda genelde hurda sektörünün en değerli metalidir.

Hurda Metal Çeşitleri

Esenevler’deki hurdacılar genellikle aşağıdaki metalik hurda türlerini toplar ve değerlendirir:

Demir hurdası: İnşaat demirleri, eski beyaz eşyaların (sadece metal aksamları), mobilya parçaları, dökme demir ızgaralar gibi demir/çelik içeren hurdalar. Bu tür hurdalar mıknatısa çekilir ve genellikle yığın hâlinde toplanır.
Çelik hurdası: Az karbonlu çelikten mamul metal parçalar (örneğin sac levhalar, kablo kalasları) bu gruptadır. Demir hurdasına benzer olarak ağır ve çok miktarda toplandığında değer taşır.
Paslanmaz çelik hurdası: Paslanmaz çelikten mutfak gereçleri, ekipman aksamları; fazla pas tutmayan bir metal olduğu için çeliğe göre biraz daha değerlidir.
Alüminyum hurdası: İçindeki demir miktarı düşük olduğu için mıknatısa yapışmayan alüminyum hurdalar, içecek kutuları, pencere/kapı doğrama parçaları, hafif panel ve kaplamalar gibi ürünlerden çıkar. Alüminyum geri dönüşümünde yüksek enerji tasarrufu sağlanır; 1 ton alüminyum hurda geri dönüşümü yeni alüminyum üretimine göre %80 daha az enerji harcar.
Bakır hurdası: Elektrik kabloları, su tesisatı boruları, motor bobinleri ve çatı kaplamalarındaki bakır parçalar bu gruptur. Bakır hurda ton fiyatı hurdacılıkta en yükseklere çıkar çünkü işlenmesi nispeten kolay ve yeniden üretimi değerli bir hammadde sağlar.
Sarı (pirinç/bronze) hurdası: Musluk parçaları, süs eşyaları, elektronik donanım bağlantıları gibi pirinç veya bakır-kurşun alaşımı hurdalar. Pirinç hurdası da bakırla kıyaslanabilecek değere sahiptir.
Çinko hurdası: Galvanizli sac veya döküm parçaların kalıntıları. Çinko paslanmayı önleyen özelliklerinden dolayı tesisat veya dış cephelerde bulunur.
Diğer metaller: Az miktarda da olsa kalay, kurşun, nikel, kobalt, manganez gibi metaller hurdacılar tarafından toplanabilir. Bu alaşımlar genelde belli sektörlerde kullanıldığından, hurdaları ayrı bir değere sahiptir.

Her hurda türü, metal içeriği ve saflığına göre fiyatlandırılır. Örneğin mıknatısa çekilme durumu, alaşım türü (paslanmaz çelik mi yoksa karbon çeliği mi gibi) ve hurdadaki boya veya plastik kalıntıları fiyatı etkiler. Hurdalar işçilik sırasında ayrıştırılır ve gruplandırılır.

Hurdacılık Hizmetleri ve Süreci

Esenevler’deki hurdacılar, topladıkları metalleri müşteriden adresinde teslim alır ve karşılığında nakit ödeme yapar. Genellikle büyük hurdacılar için bu hizmet bir araç ve işçi ekibi ile yürütülür. Hurdacılar evlere veya iş yerlerine gelerek hurdayı tartıya verir ve anında ödeme gerçekleştirirler. Böylece hurda sahipleri işlerini kolayca tamamlamış olur. Hurda işinde güven önemli olduğundan, tanıdık hurdacılar veya kayıtlı firmalar tercih edilmelidir. Adresten hurda alma, hurda temizleme, hurda yıkım gibi ek hizmetler sunan hurdacılar da vardır. Örneğin Esenevler bölgesinde faaliyet gösteren bir firma web sitesi “her nevi hurda eşyayı yerinden alırız” ifadesiyle bu kolaylığı vurgular.

Toplanan hurdalar daha sonra hurdacı veya atık geri kazanım tesislerine götürülür. Burada metaller türlerine göre sınıflandırılır. Demirli metaller mıknatıstan ayrılır, alüminyum bakırdan el ile veya makineyle seçilir. Cins ve saflığa göre ayrılan hurdalar, gerekirse kırma, parçalama, presleme gibi işlemlerle boyutlandırılıp toplu halde paketlenir. Örneğin bakır hurdası yoğunlaştırılarak balya haline getirilir, plastik kaplamalı kablolar soyularak saf bakır elde edilir. Bu işleme “hurda hazırlama” denir. Hazırlanan hurdalar demir-çelik fabrikalarına, bakır/alüminyum eritme tesislerine veya hurda katalizörleri olan diğer sanayi kuruluşlarına satılır.

Hurdacılığın Ekonomiye ve Çevreye Katkısı

Hurda geri dönüşümü, hem çevresel hem ekonomik açıdan çok faydalıdır. Bir ton hurda metal geri dönüştürüldüğünde enerji ve doğal kaynak tasarrufu sağlanır. PTG’nin verilerine göre, bir ton geri dönüştürülmüş çelik üretmek 642 kWh elektrik ve 1,8 varil petrol tasarrufu demektir. Bu kadar enerji tasarrufu karbon emisyonlarının azalması anlamına gelir. Ayrıca hurda işleme, maden çıkarmaya göre daha az su, kimyasal ve alan kullanımı gerektirir.

Ekonomik açıdan, hurda metaller hammadde maliyetlerini düşürür ve cari açığı azaltır. Türkiye’de hurda metal, demir-çelik sanayisi gibi büyük sektörler için önemli bir ikincil hammaddedir. Hurdacılık sayesinde yerli sanayiye ucuz hammadde sağlanır, ithal cevher ihtiyacı azalır. Kayıtdışı hurdacılığın önlenmesi ise istihdamı artırıp gelir vergisi gibi ekonomiye katkı yapar. Hurda toplama, ayırma ve geri dönüştürme süreçleri doğrudan istihdam olanağı sunar. Özetle hurda, atık olmaktan çıkıp ekonomiye kazandırılarak dolaylı ve doğrudan pek çok fayda sağlar.

Hurda Geri Dönüşümünün Faydaları

Enerji Tasarrufu: 1 ton hurda çelik geri dönüştürüldüğünde 642 kWh enerji ve 1,8 varil petrol tasarrufu sağlanır.
Hammadde Tasarrufu: Hurda metaller, yeni maden cevheri çıkarmaya kıyasla çok daha az kaynak kullanır. Bu, doğal rezervlerin korunmasına katkı yapar.
Maliyet ve Ekonomi: Hurda kullanımı üretim maliyetlerini düşürür. Daha ucuz metal tedariki, tüketicilere daha uygun fiyatlı ürün olarak yansır.
Çevre Koruma: Geri dönüşüm, sera gazı salımını ve atık depolama ihtiyacını azaltır. Hurdaların yeniden değerlendirilmesi, çöp sahalarındaki atık hacmini küçültür.
İstihdam ve Sanayi: Hurdacılık sektörü, toplanma ve işlenme aşamalarında istihdam yaratır. Ayrıca, yerli sanayi hammaddeye daha kolay ulaştığı için çelik gibi sektörlerin rekabet gücü artar.

Hurdacılıkta Yasal Düzenlemeler

Türkiye’de hurda alım satımı, Çevre Kanunu ve Atık Yönetimi Yönetmeliği gibi mevzuatlarla sıkı şekilde denetlenir. Hurda ticareti yapan işletmelerin “Atık Yönetimi Belgesi” gibi ilgili lisans ve izinleri alması zorunludur. Örneğin hurdacıların Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’ndan izinli atık geri kazanım belgesi alması gerekir. Ayrıca yapılan her alışverişin faturalandırılması ve düzenli kayıt tutulması yasalarla şart koşulur. Bu önlemler, hem çevre sağlığını korur hem de hurda sektöründe dolandırıcılık ve kayıt dışılık riskini azaltır. Esenevler’de hurda satışı öncesi satıcının kimlik tespiti yapılması ve faturalandırma işlemlerine dikkat edilmesi, hukuki sorunların önüne geçmek için önemlidir.

Esenevler’de Hurdacı Seçimi

Esenevler’de hurda satmak isteyenlerin seçeceği hurdacıda bazı kriterlere dikkat etmesi faydalıdır:

Lisans ve İzin: Hurda alımı yapan firmanın gerekli çevre izinlerine (Atık Yönetimi Belgesi gibi) sahip olması gerekir. Ruhsatsız işletmelerden kaçının.
Makine ve Ekipman: Hurdacı, yeterli kapasitede nakliye ve kaldırma ekipmanına sahip olmalıdır (yükleme kamyonu, forklift vb.). Bu, büyük parçaların güvenli taşınmasını sağlar.
Şeffaf Tartım: Tartının sağlıklı çalıştığından emin olun. Hurdanın gerçek ağırlığına göre ödeme yapılması, hak kaybını önler.
Fiyat Araştırması: Demirli ve demir dışı hurda fiyatları farklıdır. Güncel fiyatları takip edin ve gerekirse farklı hurdacılarla görüşün. Hurdanın cinsine göre kilogram fiyatı değişir.
Ödeme ve Fatura: Hurdacının ödeme taahhüdü yapması yeterli değildir, her satış sonrası resmi fatura alın. Bu, yasal konularda size koruma sağlar.

Doğru hurdacıyı seçmek, haksız uygulamalardan korunmak açısından kritiktir. Bölgedeki komşular veya işletmelerin memnun kaldığı hurdacılar referans alınabilir. Esenevler ve Ümraniye çevresinde tanınmış firmalar genellikle web sitelerinde “güncel hurda fiyatları” ve iletişim bilgilerini paylaşır; bunlar da bir rehber olabilir.