Atakent Hurdacı başlığı altında ele alınan bu içerik, İstanbul – Ümraniye’ye bağlı Atakent Mahallesi’ndeki hurda metal toplama ve hurdacılık hizmetlerini kapsamaktadır. Atakent, hızla büyüyen bir yerleşimdir ve 2023 yılına ait yaklaşık 19.933 kişilik bir nüfusa sahiptir. Hızlı yapılaşma ve çevresindeki sanayi bölgelerinden kaynaklanan metal atıklar nedeniyle bu mahallede hurdacılık önemli bir ihtiyaçtır. Bölgedeki hurdacılar, özellikle demir, çelik, bakır, alüminyum, pirinç (sarı hurda) gibi metalik hurdaları toplayıp geri dönüşüme kazandırır. Toplanan hurdalar, türlerine göre ayrıştırılır (örneğin manyetik yöntemle demir hurdası, manyetik olmayanlarla diğer metaller ayrılır), temizlenir ve yüksek fırınlarda eritilerek yeni metaller üretilir. Bu süreç, bir yandan maden ocaklarından yeni hammadde çıkarma gereksinimini azaltır, diğer yandan da enerji tasarrufu sağlar.
Atakent’te Hurdacılık Hizmetleri
Atakent’te faaliyet gösteren hurdacılar genellikle haftanın her günü 7/24 hizmet verir. Müşteriler, ellerindeki hurdayı telefonla ihbar ederek veya iş yerine götürerek teslim edebilir; bazı hurdacılar ise kamyon ve forklift gibi ekipmanlarla mobil hurda toplama hizmeti sunar. Örneğin Hurdacıburada sitesine göre Atakent’teki hurdacılar demir, bakır, alüminyum, krom, çinko gibi birçok metal hurdayı yüksek fiyatla alır. Eşya veya inşaat atıklarındaki büyük demir parçaları da bu araçlarla taşınarak toplanır. Bölgede yapılan konut ve işyeri inşaatları sırasında ortaya çıkan demir nervürleri veya prefabrik çelik konstrüksiyon parçaları gibi büyük inşaat hurdaları, özel ekipman kullanılarak hurda toplama araçlarıyla geri dönüştürülmek üzere alınabilir. Atakent, Dudullu OSB gibi sanayi bölgelerine yakınlığı sayesinde hem evsel hem de sanayi kaynaklı metal hurdaların pazarlığına açıktır.
Hurda Çeşitleri ve Toplama Süreci
Hurdacılar, genellikle ferrometal hurdalar (demir, çelik) ve demir dışı metaller (bakır, alüminyum, pirinç/brass, krom, nikel, kurşun vb.) hurdalarını kabul eder. Örneğin:
- Demir-Çelik Hurdası: İnşaat demiri, çelik sac parçaları, eski araç şasi demirleri, çelik konstrüksiyon atıkları içerir. Türkiye’de en yaygın geri dönüşüm uygulamalarından biridir.
- Alüminyum Hurdası: Alüminyum pencere doğramaları, mutfak eşyası, profiller, folyo ve levhalar bu gruba girer. Geri dönüşümü, yeni alüminyum üretimine kıyasla çok daha az enerji gerektirir.
- Bakır-Pirinç (Sarı) Hurdası: Elektrik kabloları, su boruları, eski radyatör parçaları bakır hurdasıdır; pirinç hurdası pirinç alaşımlı eski eşyaları kapsar. Bakır hurdası, hurdalar arasında en yüksek fiyatlı olanlardan biridir.
- Paslanmaz Çelik Hurdası: Paslanmaz mutfak eşyaları, tencere, bağlantı elemanları vb. ürünlerden gelen hurdalar, paslanmaz çelik fırınlarında işlendikten sonra tekrar değerlendirilir.
- Diğer Metaller: Çinko kaplamalı saclar, nikel alaşımlar, elektrikli araç motorlarındaki demir parçalar (tehlikeli atık kabul edilen aküler hariç) gibi hurdalar da toplanabilir.
Hurda metaller evsel atıklardan ayrılarak, manyetik ayırma, elle sınıflama, presleme gibi işlemlerden geçirilir. Örneğin demir-çelik hurdalar vinçlerle yüklenir ve talaşları giderilir, kablo hurdaları izolasyonlarından ayrılır. Ardından hurdalar eritme ocaklarında arıtılır ve yeni ürün olarak form değiştirilir: levha, çubuk, profil veya tel haline getirilerek inşaat demiri, otomotiv parçası, elektrik kablosu gibi ürünlerde hammadde olarak kullanılır.
Hurda Satışı ve Teslimat İpuçları
Atakent’te hurda metal satmak isteyenler dikkat edilmesi gereken bazı önemli noktaları göz önünde tutmalıdır:
- Hurda Ayrıştırma ve Temizlik: Verilecek hurdanın kirlerden, plastik izolasyondan, beton veya boya kalıntılarından arındırılmış olması fiyatı artırır. Karışık hurda, saf metale kıyasla daha düşük bedel getirir.
- Resmi Tartım ve Fatura: Hurdacılar hurdayı genellikle kiloya göre alır. Hemen doğru tartım yapan ve işlem sonunda irsaliye/fatura düzenleyen hurdacılar tercih edilmelidir. Türkiye’de hurda alım-satımını yapan firmalar Çevre ve Şehircilik Bakanlığı lisansına sahiptir.
- Kimlik Beyanı: Hurda teslimatı sırasında TC kimlik numarası sorulabilir. Bu, tehlikesiz atık yönetmeliği gereğidir ve yasal bir uygulamadır.
- Güncel Fiyat Takibi: Hurda fiyatları günlük ve uluslararası piyasalara bağlı olarak değişir. Bakır hurdanın kilogram fiyatı yüzlerce TL’ye kadar çıkabilirken, demir-çelik hurdası daha düşük fiyatlıdır ancak büyük hacmiyle kazanç sağlar. Hurda fiyatlarını takip eden hurdacılarla çalışmak önemlidir. Hurdacılar genellikle en güncel LME (Londra Metal Borsası) fiyatlarına göre alım yapar.
- Güvenilir Firma Seçimi: Lisanslı ve belgeli hurdacı tercih edilmelidir. Lisanslı hurdacılar çevre mevzuatına uygun çalışır. Atakent’teki hurdacılar arasında Çevre Bakanlığı kayıtlarından lisans kontrolü yapmak mümkündür.
Atakent hurdacıları, hurda toplarken müşteriye genellikle fiyat teklifi de sunar; müşteriler beklemeden fiyatlandırılmış olarak satış yapabilir. Büyük miktarda hurda birden fazlaysa (%10’den fazla ağırlıkla) fiyat pazarlık konusu olabilir. Bazı hurdacılar hurdalanacak metal nesneleri parçalayıp keserek taşıma kolaylığı sağlar. Her durumda, hurda türünüzü doğru beyan ederek ve geçerli tartı fişi alarak güvenli işlem yapabilirsiniz.
Hurda Geri Dönüşüm Süreci
Toplanan hurdalar, detaylı bir geri dönüşüm zincirine girer. Bu süreç genel olarak şu adımları içerir:
- Toplama ve Ön Hazırlık: Hurda metal, inşaat, otomotiv ya da evsel kaynaktan elde edilir. Atakent’te hurdacılar bu metal hurdaları topladıktan sonra, sınıflandırma için iş yerlerine getirir.
- Ayrıştırma: Hurda metaller cinslerine göre ayrılır. Özellikle demir veya çelik, güçlü manyetik ayırma sistemleriyle diğerlerinden hızlıca ayrıştırılır. Bakır, alüminyum, krom gibi demir dışı metaller de elle veya teknolojik aygıtlarla ayrı kutulara konur.
- Temizleme ve Öğütme: Hurdaların üzerine yapışmış boya, pas veya yapıştırıcılar temizlenir; plastikler, yağlar ayıklanır. Gerekirse hurda pres makinelerinde küçültülür. Kablo hurdaları ise soyularak metal kısım ayrılır.
- Eritme: Hazırlanan hurdalar fırınlara gönderilir. Yüksek sıcaklıklarda eritilen hurdalar, arzu edilen safiyete ulaşması için tavlanır ve gerekirse farklı hurda metallerle alaşımlar oluşturulur.
- Yeniden Üretim: Eritilen ve arıtılan metaller yeni döküm veya haddeleme tesislerine gönderilir. Saflaştırılan demir çelik hurda, sac, profil, inşaat demiri gibi ürünlere dönüşür; hurda alüminyum otomotiv veya ambalaj endüstrisine, hurda bakır ise elektrik kabloları ve elektronik devre kartlarına ham madde olur. Böylece hurda metaller, yeni endüstriyel ürünler olarak ekonomiye tekrar dahil edilir.
Çevresel ve Ekonomik Katkılar
Metal hurda geri dönüşümü, sürdürülebilir kalkınma açısından kritik önemdedir. Karalar Kağıt gibi kaynaklara göre hurda geri dönüşümü; doğal kaynakların korunması, enerji tüketiminin azalması ve çevre kirliliğinin önlenmesi gibi temel faydalar sağlar. Örneğin geri dönüştürülen alüminyum %95 daha az enerjiyle üretilir, demir-çelik üretiminde hurda kullanımı ise cevher madenciliğini azaltır. Ülkemizde hurdacılık sektörü büyük bir ekonomik değer taşır; bir rapora göre yıllık hacmi yaklaşık 37,85 milyar TL seviyesindedir. Bu, hurda ekonomisinin çelik üretimi için ne kadar önemli olduğunu gösterir. Geri dönüşüm sektörü ayrıca çok sayıda kişiye iş olanağı sağlar. Hurdaların çöplüklere gitmesi önlendiğinden, atık sahalarına giden atık miktarı azalır; böylece toprak ve su kirliliği riski düşer.
Özetle: Atakent’te hurda metallerin toplanıp geri dönüştürülmesi, hem çevre hem de ekonomi açısından büyük fayda sağlar. Atakent’te hurdasını değerlendirenler, elindeki gereksiz metali nakde çevirirken çevrenin korunmasına katkıda bulunmuş olur. Toplanan hurdalar çoğunlukla Türkiye’deki çelik fabrikalarına veya bazı durumlarda ihraç edilmek üzere büyük geri dönüşüm tesislerine gönderilir. Örneğin İzmir Aliağa’daki gemi söküm tersanelerinde çıkan hurdalar da ülke genelinde hurdacılığın parçasıdır; ancak Atakent hurdacılarının faaliyetleri daha çok bölge içi toplama ve sanayiye hammadde sağlama üzerine kuruludur. Atakent Hurdacılığı sayesinde hem kaynaklar verimli kullanılır hem de bölge halkı ek gelir elde eder. Ayrıca mahalledeki okullarda düzenlenen hurda toplama kampanyaları, genç kuşağın çevre bilincini artırarak geri dönüşüme katılımı teşvik etmektedir.